أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
292
قانون ( فارسى )
6 - اگر قبل از بروز نشانيهاى پخته شدن مادهء خلط سبب بيمارى نشانى از بحران پيدا شد و اگر بيمار از تاب و توان به كلى ساقط نشد و آژير مرگ به صدا درنيامد ، اقلا بيمارى طول مىكشد و به اين زوديها دستبردار نمىشود . 7 - اين را نيز بدان ! كه اگر پيشدرآمدهاى بحران و احساس درد حالت بحرانى بر بيمار روى آوردند و هيچ نفع و يا هيچ زيانى نداشتند و اين حالت دوام يافت ، بيمارى از آن بيماريهاى ديرپا است و به درازا مىكشد . 8 - اگر كسى در اثناى بيمارى به حد زياد احساس پريدن در اندامان تن مىكند ، دليل بر طولانى شدن بيمارى است ، بويژه اگر از همان سرآغازهاى بيمارى اين پرش در اندامان ظهور كند ؛ امّا اگر در مراحل نهائى بيمارى پرش اندامان پيدا شود ، بهتر و سلامتتر است . 9 - اگر مبتلا به بيمارى سخت ، در اثناى بيمارى بسيار عرق كرد . خبر از طولانى شدن بيمارى دارد . 10 - اگر در اثناى بيمارى سخت تخليه و پاكسازيهاى جزئى روى داد و اين پاكسازيهاى جزئى وسيلهء عرق كردن يا خوندماغ و غيره باشند - كه دليل بر آن است مادهء خلط بيمارى تكان خورده است و طبيعت نتوانسته و نمىتواند آن را به كلى خارج كند - و نشانيهاى خوب ديگر همراه باشند يا اقلا نشانيهاى بد نباشند ، خبر از طولانى بودن بيمارى دارد . 11 - اگر تهنشين ادرار بيمار سرخ بود و اين تهنشين سرخرنگ تا مدت چهل روز دوام يافت ، آژير طولانى بودن بيمارى است و اميدى نيست كه بحران بيمارى و دست برداشتن بيمارى حتى در شصتمين روز هم رخ دهد . 12 - اگر بيمار در اثناى بيمارى به حد زياد خواب جنسى مىبيند ، دليل بر طولانى شدن بيماريش است . اگر در اوايل بيمارى نشان از طول بيمارى بود ، مىدانى كه بيمارى به طول مىانجامد . امّا اگر بعد از مرحلهء اوّل بيمارى همين نشانيها را ديدى ، نبايد تأكيد كنى كه حتما بيمارى به طول مىانجامد . اگر در نزديك اواسط روزهاى ابتلا به بيمارى سخت ، نشانيهاى ضد نشانيهاى طولانى بودن بيمارى را مشاهده كردى بايد به دقت حالت را بررسى كنى تا به تحقيق بدانى كه نشانىها در كدام روز ظهور كردهاند و آژير بحران در كدام روز است . بايد شرايط ذكر شده را به دقت زير نظر بگيرى و در عين حال ميزان نيروى بيمار ، سن بيمار ، فصلى كه بيمارى در آن رخ داده ، مزاج بيمار ، طرز و چگونگى بيمارى - كه در چه حالى است - شدت بيمارى كه در چه درجهاى است - حالت بيمارى و شدت بيمارى - كه در اوايل بيمارى چگونه بوده است ؟ يا ميزان شدت بيمارى اگر در آخر رخ داده است - وقت و اوان شدت بيمارى و بويژه حالت شدت بيمارى در درجهء سوم از تبهاى سخت و شديد وقتى كه حرارت تب به اوج شدت مىرسد ، طولانى بودن حالت شدت ، كوتاه بودن مدت شدت بيمارى - كه آيا رو به حركت كردن بيشتر دارد يا رو به آرامش و پايين آمدن مىرود - همه را بررسى كنى و برحسب آنها نتيجهگيرى كنى .